Một thành phố để lại đồng tiền và ngành ngân hàng, một để lại trường đại học, một để lại ngân hàng còn hoạt động tới nay. Ba thành phố này cho thấy các thành bang Ý không chỉ để lại nhà thờ và tranh vẽ.
- Đại học Bologna được lập năm 1088 và thường được coi là trường lâu đời nhất theo truyền thống phương Tây liên tục.
- Đồng tiền vàng của Firenze đúc từ năm 1252 trở thành chuẩn thanh toán quốc tế.
- Ngân hàng lâu đời nhất còn hoạt động được thành lập ở Siena năm 1472.
- Nhiều thuật ngữ ngân hàng trong các ngôn ngữ châu Âu có gốc từ tiếng Ý.
Bologna và trường đại học
Thiết chế đã lan ra khắp thế giới.
Đại học Bologna được lập năm 1088 và thường được coi là trường đại học lâu đời nhất theo truyền thống phương Tây còn hoạt động liên tục.
Mô hình ban đầu do chính sinh viên tổ chức — họ lập thành hội theo quê quán, tự thuê giáo sư và tự đặt điều lệ.
Ngành mạnh ban đầu là luật, và việc nghiên cứu lại luật La Mã ở đây ảnh hưởng tới hệ thống pháp lý của nhiều nước châu Âu.
Thành phố mang biệt danh gắn với việc học, và tới nay vẫn là thành phố sinh viên điển hình của nước Ý.
Kiến trúc đặc trưng là những dãy hành lang có mái vòm dọc phố, tổng chiều dài rất lớn và được công nhận là di sản thế giới — chúng ra đời một phần để mở rộng nhà ở cho sinh viên.
Với du học sinh: Bologna là nơi hạ tầng phục vụ sinh viên phát triển vào loại tốt nhất Ý, và đời sống sinh viên rất sôi động.
Firenze và tiền tệ
Thiết chế thứ hai: tài chính hiện đại có nhiều rễ ở đây.
Firenze đúc một đồng tiền vàng từ năm 1252 có độ tinh khiết ổn định, và nó trở thành chuẩn thanh toán được chấp nhận khắp châu Âu.
Các nhà băng Firenze cho vay cả những triều đình lớn, và có những lần phá sản vì con nợ hoàng gia không trả.
Kế toán ghi sổ kép được hệ thống hoá và phổ biến ở các thành phố Ý, với cuốn sách in năm 1494 mô tả phương pháp này trở thành tài liệu tham chiếu.
Nhiều từ về ngân hàng có gốc tiếng Ý — từ chỉ ngân hàng bắt nguồn từ chiếc bàn dài nơi người đổi tiền ngồi làm việc.
Dòng họ Medici vừa làm ngân hàng vừa cai trị thành phố, và sự bảo trợ của họ gắn với giai đoạn rực rỡ nhất của nghệ thuật Phục hưng.
Một di sản khác: tiếng Ý chuẩn hiện nay có nền là phương ngữ Toscana, do các tác phẩm văn học lớn thế kỷ 14 viết bằng thứ tiếng đó — chuyên mục về phương ngữ sẽ nói kỹ.
Siena và ngân hàng còn sống
Thành phố nhỏ nhưng giữ một kỷ lục đáng nể.
Ngân hàng được thành lập ở Siena năm 1472 và thường được nêu là ngân hàng lâu đời nhất thế giới còn hoạt động.
Ban đầu nó được lập để cho người nghèo vay với lãi suất phải chăng, chống lại nạn cho vay nặng lãi.
Siena từng là đối thủ của Firenze và giữ độc lập tới giữa thế kỷ 16 trước khi bị sáp nhập.
Vì phát triển chững lại sau đó, trung tâm thành phố giữ được hình dáng trung cổ gần như nguyên vẹn — và nay đó là tài sản lớn nhất của nó.
Quảng trường trung tâm hình vỏ sò của Siena là một trong những không gian đô thị nổi tiếng nhất châu Âu, và là nơi diễn ra cuộc đua ngựa truyền thống.
Bài học chung: ở Ý, mất vị thế kinh tế đôi khi lại là lý do một thành phố giữ được di sản — vì không có tiền để phá đi xây mới.
Dùng được gì từ chuyện này
Phần thực tế cho người học và người làm việc.
Ý có nhiều trường đại học lâu đời nằm ở thành phố cỡ vừa, nơi chi phí sinh hoạt thấp hơn Milano hay Roma đáng kể.
Hệ thống đại học Ý theo khung chung châu Âu về chu kỳ bằng cấp và tín chỉ, nên bằng dễ đối chiếu khi đi nước khác.
Nhiều chương trình dạy bằng tiếng Anh ở bậc sau đại học, nhưng bậc cử nhân phần lớn dạy bằng tiếng Ý.
Có kỳ thi đầu vào cho một số ngành — y khoa, kiến trúc và một số ngành khác có giới hạn chỉ tiêu toàn quốc.
Sinh viên quốc tế cần làm thủ tục công nhận bằng cấp trước đó và nộp hồ sơ qua kênh chính thức theo lịch công bố hằng năm.
Và học phí cùng học bổng phụ thuộc vùng như chuyên mục trước đã nêu — nên so sánh theo trường và theo vùng, không so theo cả nước.
Đại học lâu đời nhất ở Ý là trường nào?
Đại học Bologna, lập năm 1088, thường được coi là trường lâu đời nhất theo truyền thống phương Tây còn hoạt động liên tục — với mô hình ban đầu do chính sinh viên tổ chức và tự thuê giáo sư.
Firenze để lại di sản gì về tài chính?
Đồng tiền vàng đúc từ năm 1252 trở thành chuẩn thanh toán quốc tế, ngành ngân hàng cho cả triều đình vay, và việc hệ thống hoá kế toán ghi sổ kép ở các thành phố Ý.
Ngân hàng lâu đời nhất thế giới ở đâu?
Ở Siena, thành lập năm 1472, ban đầu để cho người nghèo vay với lãi suất phải chăng nhằm chống nạn cho vay nặng lãi.
Du học Ý nên chọn thành phố nào?
Nhiều trường lâu đời nằm ở thành phố cỡ vừa với chi phí sinh hoạt thấp hơn Milano hay Roma đáng kể — nhưng cần kiểm ngành học, ngôn ngữ giảng dạy và kỳ thi đầu vào nếu ngành có giới hạn chỉ tiêu.
