Ở Ý có khoản lương tháng thứ mười ba trả vào cuối năm, và điều kiện làm việc do thoả ước ngành quy định chứ không chỉ do công ty tự đặt. Biết hai điều này là hiểu được nửa hệ thống lao động Ý.
- Điều kiện lao động ở Ý do thoả ước tập thể theo ngành quy định.
- Người lao động thường được trả một khoản lương tháng thứ mười ba vào dịp cuối năm.
- Có khoản tiền tích luỹ trả khi chấm dứt quan hệ lao động.
- Đóng góp an sinh xã hội chia giữa người sử dụng lao động và người lao động.
Thoả ước ngành — thứ quyết định nhiều nhất
Khái niệm quan trọng nhất mà người nước ngoài thường không biết.
Mỗi ngành ở Ý có một thoả ước tập thể quốc gia, thương lượng giữa hiệp hội doanh nghiệp và công đoàn.
Thoả ước quy định thang lương tối thiểu theo cấp bậc, giờ làm, nghỉ phép và nhiều quyền khác.
Hợp đồng cá nhân không được kém hơn thoả ước ngành áp cho công việc đó.
Ý không có mức lương tối thiểu chung theo luật như nhiều nước — thay vào đó là hệ thống thoả ước ngành, và việc có nên lập mức tối thiểu theo luật hay không là chủ đề tranh luận chính trị.
Việc nên làm khi nhận việc: hỏi hợp đồng của bạn thuộc thoả ước ngành nào và ở cấp bậc nào — từ đó tra được quyền lợi tối thiểu của mình.
Công đoàn có văn phòng tư vấn, và nhiều nơi hỗ trợ cả người lao động chưa phải thành viên.
Các loại hợp đồng
Phân biệt để biết mình đang ở đâu.
Hợp đồng không xác định thời hạn là loại ổn định nhất và là mục tiêu của phần lớn người lao động.
Hợp đồng xác định thời hạn có giới hạn về thời gian và số lần gia hạn theo luật.
Hợp đồng học nghề dành cho người trẻ, kết hợp làm việc và đào tạo, với chi phí thấp hơn cho doanh nghiệp.
Có các hình thức làm việc theo yêu cầu và làm việc thời vụ, phổ biến trong du lịch và nông nghiệp.
Làm việc tự do có mã số thuế kinh doanh riêng là hình thức khác hẳn, không có bảo vệ của luật lao động — cần phân biệt rõ.
Cảnh báo: có tình trạng dùng hợp đồng làm việc tự do để né nghĩa vụ của quan hệ lao động, và pháp luật Ý có quy định để xử lý — nếu nghi ngờ thì hỏi công đoàn hoặc luật sư lao động.
Lương, thuế và an sinh
Phần giải thích vì sao lương ghi trên hợp đồng khác lương vào tài khoản.
Lương ghi trong hợp đồng thường là lương gộp trước thuế và trước đóng góp, nên số thực nhận thấp hơn đáng kể.
Thuế thu nhập gồm phần trung ương cộng phụ thu vùng và comune, như chuyên mục đầu đã nói.
Đóng góp an sinh xã hội chia giữa doanh nghiệp và người lao động, và phần của doanh nghiệp lớn hơn.
Khoản lương tháng thứ mười ba trả vào dịp cuối năm, và một số ngành còn có khoản thứ mười bốn trả vào mùa hè theo thoả ước.
Có khoản tiền tích luỹ theo thời gian làm việc, trả khi chấm dứt quan hệ lao động — đây là đặc điểm của hệ thống Ý.
Việc cần làm: đọc kỹ bản kê lương hằng tháng, và hỏi ngay khi thấy khoản không rõ — người sử dụng lao động có nghĩa vụ giải thích.
Quyền và nơi cần hỏi
Phần bảo vệ bản thân.
Có quy định về giờ làm tối đa, nghỉ hằng tuần và nghỉ phép năm theo luật và theo thoả ước.
Nghỉ ốm và nghỉ thai sản có chế độ theo luật, và người lao động nước ngoài có hợp đồng hợp lệ được hưởng như người bản địa.
Bảo hiểm tai nạn lao động là bắt buộc và do doanh nghiệp đóng.
Thời gian làm việc hợp pháp có ý nghĩa với hồ sơ cư trú — đây là lý do quan trọng nhất để không làm việc không hợp đồng.
Có các trung tâm hỗ trợ thủ tục về lao động và an sinh, hoạt động rộng khắp và hỗ trợ cả người nhập cư.
Và giữ mọi giấy tờ — hợp đồng, bản kê lương, thư từ với công ty; đây là hồ sơ bạn sẽ cần khi gia hạn giấy tờ hoặc khi có tranh chấp.
Ý có lương tối thiểu theo luật không?
Không có mức tối thiểu chung theo luật — thay vào đó mỗi ngành có thoả ước tập thể quốc gia quy định thang lương tối thiểu theo cấp bậc, và việc có nên lập mức theo luật là chủ đề tranh luận.
Lương tháng thứ mười ba là gì?
Là khoản lương thêm trả vào dịp cuối năm cho người lao động; một số ngành còn có khoản thứ mười bốn trả vào mùa hè theo thoả ước ngành.
Vì sao lương thực nhận thấp hơn lương ghi trong hợp đồng?
Vì hợp đồng thường ghi lương gộp trước thuế và trước đóng góp an sinh; thuế thu nhập còn gồm phụ thu của vùng và comune tính theo nơi cư trú.
Nên hỏi ai khi có vấn đề về lao động?
Công đoàn có văn phòng tư vấn và nhiều nơi hỗ trợ cả người chưa phải thành viên; ngoài ra có các trung tâm hỗ trợ thủ tục về lao động và an sinh hoạt động rộng khắp, hỗ trợ cả người nhập cư.
