Hàng triệu người rời miền nam lên các nhà máy miền bắc trong thập niên 1950 và 1960 — và dòng chảy đó chưa dừng, chỉ đổi đích đến. Đây là câu chuyện định hình nước Ý hiện đại.
- Làn sóng di cư nội địa lớn nhất diễn ra trong giai đoạn bùng nổ kinh tế sau chiến tranh.
- Đích đến chính là tam giác công nghiệp Torino, Milano và Genova.
- Trước đó nước Ý là nước xuất cư lớn ra châu Mỹ và châu Âu.
- Ngày nay người trẻ có bằng cấp rời miền nam và rời cả nước Ý.
Làn sóng lên miền bắc
Sự kiện xã hội lớn nhất của nước Ý thế kỷ 20.
Sau Thế chiến thứ hai, nước Ý trải qua giai đoạn tăng trưởng rất nhanh thường được gọi là phép màu kinh tế.
Các nhà máy ở miền bắc cần lao động, và lao động đến từ miền nam cùng vùng đông bắc nông thôn.
Torino là đích đến tiêu biểu vì ngành ô tô, và thành phố này thay đổi hoàn toàn về dân cư trong vài thập kỷ.
Người mới đến gặp khó khăn về nhà ở và bị kỳ thị trong giai đoạn đầu — đây là phần lịch sử được ghi lại rõ trong văn học và điện ảnh Ý thời đó.
Thế hệ sau hoà nhập hoàn toàn, và ngày nay phần lớn dân các thành phố công nghiệp miền bắc có gốc gác miền nam.
Hệ quả còn thấy được: ẩm thực và họ tên ở Torino hay Milano mang dấu vết miền nam rõ rệt.
Trước đó: nước Ý xuất cư
Phần lịch sử mà người Việt ít biết nhưng rất đáng biết.
Từ cuối thế kỷ 19 tới giữa thế kỷ 20, hàng triệu người Ý rời nước ra đi — đây là một trong những làn sóng di cư lớn nhất lịch sử châu Âu.
Đích đến chính là Hoa Kỳ, Argentina, Brazil, và sau này là các nước Bắc Âu cùng Úc.
Phần lớn người ra đi xuất thân từ miền nam và vùng nông thôn, do thiếu đất và thiếu việc.
Cộng đồng gốc Ý ở nước ngoài rất lớn, và nhiều nước có số người khai gốc Ý đông hơn dân số nhiều vùng ở chính nước Ý.
Ý có quy định về quốc tịch theo huyết thống, nên con cháu người di cư có thể xin công nhận quốc tịch nếu chứng minh được dòng dõi — quy trình này có điều kiện chặt và thay đổi theo thời gian, phải tra quy định hiện hành.
Điều đáng suy ngẫm: nước Ý hiểu rõ trải nghiệm làm người nhập cư, vì đó từng là trải nghiệm của chính người Ý trong nhiều thế hệ.
Hôm nay: chảy máu chất xám
Dạng di cư mới, và là mối lo lớn ở Ý hiện nay.
Người trẻ có bằng đại học rời miền nam ra miền bắc hoặc ra nước ngoài, và xu hướng này được theo dõi bằng số liệu chính thức hằng năm.
Đích đến ngoài nước thường là Đức, Anh, Thuỵ Sĩ và các nước Bắc Âu.
Lý do được nêu nhiều nhất là cơ hội nghề nghiệp và mức lương khởi điểm, chứ không chỉ là thất nghiệp.
Hệ quả là dân số già đi nhanh ở các vùng mất người, và nhiều comune nhỏ rơi vào vòng xoáy mất dân như chuyên mục trước đã nói.
Nhà nước có các chính sách ưu đãi thuế nhằm thu hút người về nước, nhưng điều kiện thay đổi theo từng giai đoạn nên phải tra quy định hiện hành.
Tỉ suất sinh ở Ý thuộc nhóm thấp, và cùng với di cư thì đây là thách thức dân số được bàn nhiều nhất hiện nay.
Ý nghĩa với người Việt
Phần chuyển sang việc dùng được.
Thị trường lao động ở Ý có đặc điểm riêng: tỉ lệ thất nghiệp của người trẻ cao hơn nhiều nước Tây Âu khác, và chênh lệch giữa các vùng rất lớn.
Ngành có nhu cầu thật gồm y tế, chăm sóc người cao tuổi, kỹ thuật, du lịch và một số nghề thủ công — và nhu cầu này gắn với việc dân số già đi.
Tiếng Ý gần như bắt buộc cho phần lớn công việc, khác với một số nước châu Âu nơi tiếng Anh đủ dùng trong nhiều ngành.
Ý có hệ thống hạn ngạch lao động nhập cư được công bố theo đợt, với số lượng và ngành nghề do chính phủ quyết — phải theo dõi thông báo chính thức vì thời hạn nộp rất ngắn.
Du học rồi chuyển sang làm việc là một con đường, và quy định về việc chuyển đổi giấy phép thay đổi theo thời gian.
Lời khuyên nhất quán: tra trang chính thức của cơ quan có thẩm quyền, và cân nhắc dùng dịch vụ tư vấn được cấp phép thay vì làm theo kinh nghiệm người quen.
Vì sao nhiều người miền nam Ý sống ở Torino và Milano?
Vì làn sóng di cư nội địa trong giai đoạn bùng nổ kinh tế sau chiến tranh, khi các nhà máy miền bắc cần lao động — ngày nay phần lớn dân các thành phố công nghiệp miền bắc có gốc gác miền nam.
Người Ý có từng di cư ra nước ngoài không?
Có, rất nhiều — từ cuối thế kỷ 19 tới giữa thế kỷ 20 hàng triệu người rời nước sang Hoa Kỳ, Argentina, Brazil và sau này là Bắc Âu cùng Úc, phần lớn xuất thân từ miền nam và vùng nông thôn.
Chảy máu chất xám ở Ý hiện nay thế nào?
Người trẻ có bằng đại học rời miền nam ra miền bắc hoặc ra nước ngoài, chủ yếu vì cơ hội nghề nghiệp và mức lương khởi điểm — đây là xu hướng được theo dõi bằng số liệu chính thức hằng năm.
Người Việt muốn làm việc ở Ý cần lưu ý gì?
Tiếng Ý gần như bắt buộc cho phần lớn công việc; Ý có hệ thống hạn ngạch lao động nhập cư công bố theo đợt với thời hạn nộp rất ngắn, nên phải theo dõi thông báo chính thức.
